|
TÜRK AYAKKABI SEKTÖRÜ
Türk Ayakkabı sektörü 2,3 milyar $'lık iç ve dış ticaret hacmi ile 380 bin kişiye istihdam yaratan ve yaklaşık 40.000 işletmenin faaliyette bulunduğu bir sektördür.
Ayakkabı sanayiinin toplam GSMH içindeki payı %1.4 ve toplam yatırımlar içindeki payı %2 düzeyindedir.
Yıllık yaklaşık 400 milyon çiftlik üretim kapasitesi ve yaklaşık 175-200 milyon çiftlik üretimi ile de Dünya üretiminde9. sırada yeralmaktadır.
Ayakkabı sektörünün en önemli özelliği yaygın bir şekilde küçük atölyelerde el emeğinin yoğun kullanılmasıdır. Sektörde üretimin %3'ü tamamen makinalaşmış fabrikalarda, %63'ü yarı makinalaşmış işletmelerde, %34'ü el aletleri ile üretim yapılan atölyelerde yapılmaktadır.
Sektörün diğer bir özelliği üretimde yerli girdilerin ağırlıklı olarak kullanılmasıdır. Böylelikle, yaratılan katma değer büyük ölçüde ülkemiz kaynaklarından oluşturulmaktadır. Halihazırda üretim girdilerinin %70'i yerli %30'u ithaldir.
Geçmiş yıllarda üretiminin yaklaşık %90'ını iç pazara satan ayakkabı sektörü son yıllarda ihracata ağırlık vermeye başlamıştır.
Halen, 2005 yılı itibarıyla miktar bazında 50.715.301 çift ve değer bazında 216 milyon $' lık ihracat gerçekleştirilmiştir.
Bununla beraber, Dünya ayakkabı üretimi sıralamasında 9., Avrupa'da ise İtalya'dan sonra 2. sırada yer alan Türk ayakkabı sektörü ihracata yeterince ağırlık vermemesi nedeniyle Dünya pazarlarında beklenen oranda söz sahibi değildir.
Halihazırda, 102 Milyar $'lık Dünya ihracat hacmi içinde %0.4'lük paya sahiptir. En büyük pazarımız olan AB'nde %0.8 payla 19. sırada yer almaktadır.
Yine de, Türk ayakkabı sektörü, her geçen gün artan ürün kalitesi, teknolojik ve insan altyapısıyla uluslararası alanda rekabet edebilecek, dünya markaları yaratabilecek güçtedir.
Bu nedenle, köklü bir geleneğe sahip olan sektörün önündeki ilk hedef ülke imajına ağırlık vererek, dünya ayakkabı ticaretinden daha büyük pay almaktır.
1950 yılından itibaren küçük sanayi niteliği kazanmaya başlayan Türkiye ayakkabı sektörü, 1980'li yıllarda yapılan makine yatırımlarıyla sanayileşme sürecinde ciddi bir ilerleme kaydetmiştir.
1990'lı yıllarda yaygınlaşan pazar arayışları sonucunda sektör, başta Rusya'ya olmak üzere ihracatını artırmıştır.
Halihazırda ayakkabı ihracatımızda belli başlı pazarlar %10.8'lik payla Almanya, %9.6 ile Suudi Arabistan, %7.2 ile Yunanistan, %6.4 ile Bulgaristan, %5.8 ile Hollanda, %5.4 ile Rusya, %5.3 ile Fransa, %4.9 ile Irak, %4.7 ile Romanya ve %4.4 ile İsrail'dir.
İhracatın ağırlık kazanmaya başlamasıyla, büyük miktarlarda ve Avrupa standartlarında ortanın üstü kalitede ayakkabı üretebilecek firmalar ortaya çıkmıştır. Son yıllarda özellikle ihracatını artırmak ve pazar yelpazesini genişletmek yönünde faaliyetlerde bulunan sektör, dağıtım ve pazarlama alanında sektörel bir dış ticaret şirketi kurmuştur.
Teknolojik yatırımlarda da sektörde gelişme devam etmektedir.Ayakkabı üretiminde şu anda dünyada ne teknoloji kullanılıyorsa, Türkiye'de de aynı teknoloji kullanılmaktadır. Özellikle belli büyüklüğe ulaşan firmaların makine parkı, teknolojik donanım açısından son derece üst düzeydedir.
Türkiye'de 50'ye yakın elektronik cad-cam ortamında kesim yapan makine ve program bulunmaktadır ki bu sayı, gayet iyi bir teknolojik düzeye işaret etmektedir.
Ancak, temelde emeğe dayanan ayakkabı üretimi için kalifiye işgücü büyük önem taşımaktadır. TASEV tarafından kurulan Anadolu Ayakkabı Meslek Lisesi Eğitim Kompleksi, sektörün nitelikli işgücü ihtiyacını karşılayabilecek niteliktedir.
Ayrıca, Ayakkabıcılık Eğitim Enstitüsü projesi, Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği tarafından yönetilen bir MEDA projesi 2004 yılında kapsamında hayata geçirilmiştir.
Türkiye ayakkabı sektörü, atölyeden gelme zanaat anlayışı nedeniyle yüksek kaliteli bir üretimi gerçekleştirmektedir. Ancak,özgün tasarımların ortaya çıkması, farklı ürünler yaratmak, uluslararası rekabette büyük önem taşıdığı için, Türkiye'de de ayakkabı tasarımına yönelik ciddi yatırımlar yapılmaya başlanmıştır.
Mimar Sinan Üniversitesi ve TASEV işbirliğinde 5 yıldan bu tarafa yapılmakta olan dizayner yarışmaları, sektör için de yönlendirici olmaktadır.
Ayrıca, İtalya'nın önde gelen moda dergilerinden Moda Pella' nın okulu ve kaynağı olan Fashion Instıtute tarafından verilen deri hazır giyim ve ayakkabı tasarım sertifika programları düzenlenmiştir. bu sertifıka programı ile, sektörde çalışmakta olan kişilerin tasarım konularında yeni bilgi ve beceri sahibi olmaları amaçlanmıştır
Özetle, Türk ayakkabı sektörü, bugün sahip olduğu üretim kapasitesi, kalite düzeyi, esnek üretim anlayışı,tasarıma ve Ar-Ge'ye önem veren vizyonuyla artık ülke içi taleplerle doyma noktasını geçmiş olup uluslararası pazarlarda zirveye tırmanmaya aday bir sektördür.
Bu bakımdan, Türk ayakkabı sektörü önemli avantajlara sahiptir.
Bu avantajlar;
Ø Moda ve tasarım zevki açısından Batı'yı takip kabiliyeti
Ø Nitelikli ve verimli işgücü varlığı
Ø Siparişleri kısa sürede teslim edebilme özelliği
Ø Özellikle ufak montanlı işleri üretme, hızlı renk ve model değiştirme yeteneği,
Ø Esnek üretim anlayışı
Ø Her tip ayakkabının yapılabilir olması.
Bu avantajlarla Türk ayakkabı sektörü, kaliteli ürünleriyle Dünya pazarlarında kısa zamanda daha fazla söz sahibi olabilecek kapasitedir.
|
